Năm ngoái, đội ngũ bên mình gặp một bạn từng làm nhân viên văn phòng suốt bốn năm, rồi quyết định chuyển sang nghề thiết kế. Bạn ấy mở hàng chục tab khóa học, tải về cả chồng tài liệu, và ngồi nhìn màn hình gần một tuần mà chưa biết nên cầm bút từ đâu. Nếu bạn đang ở đúng tình cảnh đó, bài này được viết ra để giúp bạn có một lộ trình rõ ràng.
Ngành sáng tạo nội dung số đang lớn lên nhanh ở Việt Nam. Doanh nghiệp cần banner, video, landing page và bài giảng số, nên cửa vào cho người mới rộng hơn trước. Nhưng thông tin quá nhiều lại khiến người mới dễ lạc hướng. Tài liệu miễn phí thì rời rạc, khóa trả phí thì quảng cáo rầm rộ, và không phải ai cũng biết đâu là đường đi thật sự hợp với mình.
Bắt đầu từ nguyên lý, đừng vội mở phần mềm
Điều chúng tôi hay nhắc người mới nhất là đừng mở Photoshop hay Illustrator ngay ngày đầu tiên. Phần mềm thì ai cũng học được trong vài tuần. Thứ khó hơn nhiều là hiểu vì sao một tấm poster nhìn vào thấy dễ chịu, còn tấm kia rối mắt dù dùng cùng bộ font. Phần này cần thời gian và sự quan sát kiên nhẫn.
Bạn nên dành khoảng hai đến ba tuần đầu cho bốn khái niệm: bố cục, màu sắc, độ tương phản và cân bằng thị giác. Hãy lấy một mẫu quảng cáo bạn thấy trên mạng xã hội, che dần từng phần và xem mắt mình bị dẫn đi đâu. Bài tập nghe đơn giản, nhưng nó dạy bạn đọc thiết kế. Đọc được thiết kế rồi thì bạn mới làm được thiết kế.
Nếu muốn thêm chất liệu tự học, bạn có thể tham khảo kiến thức thiết kế đồ họa, logo và thương hiệu khác biệt mà chúng tôi đã tổng hợp.
Về tâm lý thị giác, bạn không cần học thuộc lý thuyết. Chỉ cần nhớ rằng mắt người thường đi theo thứ tự từ to đến nhỏ, từ đậm đến nhạt, và có xu hướng tìm điểm nhấn trước khi đọc chữ. Khi hiểu điều này, bạn sẽ tự đặt câu hỏi cho mỗi bố cục mình làm: thứ gì được nhìn thấy đầu tiên, và người xem có thật sự cần đọc hết không?
Học công cụ theo nhu cầu thực tế
Khi đã có nền tảng, bạn mới nên chọn công cụ. Nếu làm ấn phẩm và ảnh sản phẩm, Adobe Photoshop là điểm khởi đầu hợp lý. Nếu làm logo, icon hay nhận diện thương hiệu, Adobe Illustrator phù hợp hơn, vì nó làm việc trên đường vector nên phóng to bao nhiêu cũng không vỡ nét.
Kích thước ảnh, độ phân giải và font chữ là ba thứ bạn sẽ chỉnh gần như mỗi ngày. Vì vậy hãy học chúng ngay từ bài tập đầu tiên, đừng để đến khi xuất file cho khách mới phát hiện ảnh bị mờ hay chữ bị vỡ khung.
Lỗi chúng tôi thường thấy là học cả ba phần mềm cùng lúc, và kết quả là không cái nào thành thạo. Hãy chọn một công cụ chính, dùng đến khi làm được việc mình cần, rồi mới mở rộng sang công cụ khác.
Làm dự án nhỏ để có portfolio đầu tiên
Lý thuyết mà không có sản phẩm thì khó đánh giá tiến bộ. Bạn nên làm ngay những dự án nhỏ, dù chỉ là bài tập cá nhân. Một poster sự kiện giả định, một bộ ba bài đăng cho quán cà phê quen, hay một trang landing page đơn giản bán khóa học đều là lựa chọn tốt. Với mỗi dự án, hãy viết một đoạn mô tả ngắn: khách hàng là ai, bạn chọn màu và bố cục ra sao, và vì sao.
Chúng tôi từng theo dõi một học viên làm đúng như vậy. Sau tám tuần, bạn ấy có năm bài tập, mỗi bài kèm ghi chú quá trình. Khi gửi hồ sơ cho một studio nhỏ, người phỏng vấn không hỏi bạn đã học bao nhiêu khóa, mà dành gần hết buổi để xem cách bạn giải thích từng quyết định thiết kế. Phần trình bày tư duy đôi khi thuyết phục hơn chính sản phẩm.
Chọn nơi học để rút ngắn thời gian mò mẫm
Khi tự học, bạn thường không biết mình sai ở đâu. Lỗi căn chỉnh, lỗi phối màu hay lỗi bố cục có thể nằm ngay trước mắt mà bạn không nhận ra. Một giảng viên có kinh nghiệm thực chiến sẽ chỉ ra những lỗi này chỉ trong vài phút. Vì vậy, khi cân nhắc một lớp học, hãy hỏi giảng viên có đi làm thực tế không và bài tập có được phản hồi chi tiết hay không.
Nếu muốn xem mẫu thực tế trước khi quyết định, bạn có thể tham khảo các mẫu logo hoa sen đẹp mà chúng tôi đã tổng hợp. Những mẫu này cho thấy cách một ý tưởng được chuyển thành dấu ấn thương hiệu cụ thể, và bạn có thể học rất nhiều từ việc so sánh chúng.
Ngoài lớp chính quy, bạn cũng nên tìm trung tâm đào tạo multimedia có lộ trình rõ ràng cho người mới. Trước khi đăng ký, hãy đọc kỹ đề cương, xem học viên cũ làm được gì và hỏi về thời lượng thực hành. Làm vậy bạn sẽ tránh được những khóa chỉ có lý thuyết. Ngoài ra, bạn có thể xem thêm thiết kế đồ họa, nơi chúng tôi tổng hợp một số dự án tham khảo cho người mới.
Tham gia cộng đồng để nhận góp ý từ nhiều phía
Làm việc một mình rất dễ tạo ra điểm mù. Bạn quen với sản phẩm của mình đến mức không còn nhận ra chữ bị chồng lên nhau hay màu nền làm mờ logo. Các nhóm thiết kế trên mạng xã hội là nơi tốt để đăng sản phẩm và nhận góp ý.
Hãy chọn nhóm có quy tắc rõ ràng, nơi người góp ý nêu lý do cụ thể thay vì chỉ khen hay chê chung chung. Một nhận xét kiểu “khoảng cách giữa tiêu đề và đoạn mô tả quá hẹp, mắt đọc bị vướng” có giá trị hơn gấp nhiều lần một câu “đẹp quá”.
Chấp nhận giai đoạn chưa có phong cách riêng
Gần như designer nào cũng từng trải qua giai đoạn bắt chước. Bạn thấy một phong cách đẹp, làm theo, rồi dần thử thêm các hướng khác. Đừng lo nếu sản phẩm đầu tay trông giống người khác. Phong cách riêng thường hình thành sau nhiều tháng luyện tập đều đặn, khi bạn đã biết mình thích gì và làm tốt điều gì.
Kết luận
Lộ trình đúng hướng gồm ba bước: nắm nguyên lý thiết kế, học công cụ theo nhu cầu thực tế và luyện bằng dự án nhỏ có ghi chú quá trình. Khi có thêm một nơi học có phản hồi tốt, bạn sẽ bớt được nhiều tháng tự mò mẫm.
Chúng tôi tin rằng ai kiên trì theo đúng trình tự này đều có thể xây dựng sự nghiệp thiết kế đồ họa vững chắc tại Việt Nam. Điều quan trọng là bắt đầu hôm nay, với một bài tập nhỏ và một câu hỏi rõ ràng.